Украина Президенті Владимир Зеленский Ресей басшысы Владимир Путинге соғысты тоқтату және бетпе-бет кездесу өткізу туралы ашық хат жазды. Ресми үндеу Украина президентінің сайтында жарияланды. Hатта қақтығысты реттеудің нақты шарттары мен майдандағы қазіргі жағдайға байланысты Киевтің ұстанымы баяндалған.
Кездесу шарттары мен қауіпсіздік кепілдіктері
Зеленский келіссөздерді Ресей мен Украина арасындағы делдалдық миссияларды дәстүрлі түрде атқарып жүрген бейтарап мемлекеттердің бірінде — Швейцария, Түркия немесе Араб елдерінде ұйымдастыруды ұсынды.
«Украина келіссөздер жүріп жатқан уақытта отты толықтай тоқтатуға дайын», — делінген мәлімдемеде.
Бұл ретте атысты тоқтату режимін бақылауды қамтамасыз ету қызметін АҚШ өз мойнына алуы мүмкін. Сонымен қатар, процеске әлеуетті қауіпсіздік кепілгерлері ретінде АҚШ пен Еуроодақ елдерін де тарту ұсынылды. Зеленскийдің тағы бір маңызды талабы — тұтқындарды «барлығын барлығына» формуласы бойынша алмасу және Ресейге әкетілген Украинаның бейбіт тұрғындары мен балаларын дереу қайтару.
Украина президенті сондай-ақ өз хатында Ресей басшылығына бірқатар өткір мәлімдемелер жасап, Киевтің әскери әлеуеті жоғары екенін ескерткен.
Әскери соққылар: Зеленский жақында (Петербург халықаралық экономикалық форумының ашылу күнінде) украиндық дрондардың 1000 шақырымнан астам қашықтықты еңсеріп, Санкт-Петербургке соққы бергенін еске салды. Ол бұл көрсеткіш Украинаның «мүмкіндіктерінің шегі емес» екенін атап өтті.
Шығындар статистикасы: Украина тарапының мәліметінше, мамыр айында Ресей армиясы 30 мыңнан астам әскери қызметкерінен айырылған (оның 63%-ы қаза тапқандар, 37%-ы жараланғандар). Зеленский Ресей мен Украина арасындағы шығындар арақатынасын 1-ге 5 немесе 1-ге 6 (Ресей пайдасына көп шығын) деп бағалап, ресейлік әскерлердің Донбасты толық басып ала алмайтынын мәлімдеді.
Геосаяси тәуелділік: Украина басшысы Ресейдің өз тарихында тұңғыш рет Солтүстік Кореядан (КНДР) көмек сұрауға мәжбүр болғанын және қазіргі уақытта Қытайға толық тәуелді болып қалғанын алға тартты.
Барлау мәліметтері: Украина барлау қызметінің деректеріне сүйенсек, Кремль соғысты 2027 және 2028 жылдарға дейін созу жоспарларын, сондай-ақ бұл қақтығысқа Беларусь пен Приднестровьені тарту сценарийлерін қарастырып жатыр.
«Соғыстан шығудан қорықпаңыз»
Хаттың соңында Владимир Зеленский Ресей президентін амбициялардан бас тартып, соғысты тоқтатуға шақырды.
«Соғыстан шығудан қорықпаңыз — қазір сізден талап етілетін ең басты нәрсе осы. Украина өз тәуелсіздігін сақтап қалды және кез келген болжамдарға қарамастан, оны әрі қарай да қорғай береді».
Зеленский өз хатында жоғарыда айтылған шарттардан бөлек, негізгі екпінді Ресейдің қазіргі әлсіз тұстарына, соғыстың болашағына және Украинаның берілмейтіндігіне аударған.
Хаттың бас мәні мен негізгі ойларын мынадай үш бағытқа бөліп көрсетуге болады:
- Ресейдің геосаяси және әскери тығырыққа тірелуі
Зеленский Ресейдің «ұлы держава» мәртебесіне соққы жасай отырып, Кремльдің қазіргі жағдайын сынға алды:
Тәуелділік: Ресей өз тарихында тұңғыш рет әскери көмек алу үшін Солтүстік Кореяға (КНДР) жалтақтауға мәжбүр болғанын және қазіргі уақытта Қытайға толық экономикалық әрі саяси тәуелділікке түскенін алға тартты.
Майдан тиімсіздігі: Ресей армиясының үлкен шығындарға (тек мамыр айында 30 мыңнан астам адам) ұшырап жатқанын және бұл қарқынмен Донбасты ешқашан толық басып ала алмайтынын мәлімдеді.
- Соғысты ұзартудың қауіпті сценарийлері
Украина барлауының деректеріне сілтеме жасай отырып, Кремльдің ішкі жоспарларын әшкереледі:
Кремльдің бұл соғысты 2027 және 2028 жылдарға дейін созуды көздеп отырғанын айтты.
Қақтығыс аймағын кеңейтіп, соғысқа Беларусь пен Приднестровьені (Молдованың сепаратистік аймағы) тарту сценарийлері қарастырылып жатқанын ескертті.
- Украинаның қорғаныс әлеуеті мен психологиялық қысым
Қашықтық кедергі емес: Петербург халықаралық экономикалық форумы (ПМЭФ) өтіп жатқан күні ресейлік тылдың тереңіндегі (1000 шақырымнан астам) Санкт-Петербургке жасалған дрон соққыларын мысалға келтірді. Бұл арқылы ол Ресейдің кез келген нүктесі қорғансыз екенін және бұл Украинаның «мүмкіндіктерінің шегі емес» екенін сездірді.
Хаттың ең басты мақсаты — Путинді «жеңіліс ретінде қабылданса да, соғысты тоқтатудан қорықпауға» шақыру. Зеленский кез келген болжамдарға қарамастан Украинаның өз тәуелсіздігін қорғап қалғанын және әрі қарай да беретін соққыларының үдей түсетінін жеткізген.
Ресей тарапы әзірге бұл ашық хатқа ресми түрде жауап берген жоқ.
