Алматылық NIS оқушылары өкпе обырын ерте анықтайтын жобасымен Парижде үздік үштікке енді

Алматы қаласы Медеу ауданындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің (NIS) оқушылары өкпе обырын ерте сатыда анықтауға арналған Pulmora жобасымен әлемдік ғылыми қауымдастықтың назарын аударды. Отандық команда Парижде өткен беделді iGEM Grand Jamboree 2026 халықаралық байқауында «Инклюзивтілікті дамытудағы үздік жетістік» (Best Inclusivity Award) номинациясы бойынша үздік үштікке енді, деп хабарлайды Tiek.kz.
Pulmora жобасы қалай жұмыс істейді?
Жоба авторларының басты мақсаты – болашақта қатерлі дертті ағзаға тікелей араласусыз, яғни инвазивті емес әдіспен диагностикалауға мүмкіндік беретін шешім әзірлеу. Ол үшін оқушылар екі озық технологияны біріктірген:
-
Жасушалардағы гендердің белсенділігін реттеуге қатысатын микроРНҚ молекулаларын кешенді талдау;
-
Науқастың деммен шығаратын ауасын арнайы электронды құрылғы арқылы зерттеу.
Зерттеу барысында жас өнертапқыштар тәжірибелі онколог дәрігерлермен кеңесіп, ауруды ерте диагностикалаудағы өзекті мәселелерді жан-жақты зерделеген. Сондай-ақ әзірлемені Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесінің қажеттіліктеріне бейімдеу мүмкіндіктерін қарастырған.
Жоба авторлары мен байқау ауқымы
Халықаралық аренада ел намысын қорғап, Pulmora жобасын таныстырған команда құрамында Жасмин Әбділда, Тасним Бултаева, Заңғар Сәкен, Софья Желтова, Айжан Сейтқанова, Элиф Досмұхамбетова және Диана Әбрахим бар. Оқушылардың ғылыми бастамасына мектептегі «Технотория» инженерлік зертханасының меңгерушісі Дулат Байтүленов жетекшілік етті.
Айта кетейік, iGEM – Массачусетс технологиялық институтында (MIT) бастау алған, синтетикалық биология саласындағы әлемдегі ең ірі халықаралық ғылыми байқаулардың бірі. Биыл Парижде өткен беделді сайысқа 50-ден астам ел мен өңірден 400-ден аса команда қатысып, шамамен 10 мың адам бас қосты.



