Төменде ұсынылған суреттер — жасанды иллюстрация емес,
уақыты, авторы және тарихи контексі нақты архивтік фотодеректер мен суреттер.

📸 1-сурет

Ат үстіндегі адам және түйеге мінген қазақ әйелдері

Түпнұсқа атауы:
Street Types of Central Asian Cities. Man on a Horse next to Two Women Riding on a Camel

Жылы: шамамен 1870–1880 жылдар
Авторы: белгісіз әскери фотограф
Орны: Түркістан өлкесі
Дереккөзі: Library of Congress

📜 Тарихи паспорт

Бұл фото Ресей империясының Түркістан өлкесіндегі этнографиялық зерттеу жұмыстары барысында түсірілген.

Суретте:

• ат мінген ер адам;

• түйеге мінген қазақ әйелдері;

• көшпелі жол мәдениеті

нақты қалпында бейнеленген.

Бұл кадр көшпелі қоғамдағы көлік жүйесін, әлеуметтік рөлдерді және киім үлгілерін бір сәтте көрсететін сирек дерек саналады.

📸 2-сурет

Манкент қаласының көрінісі (Сырдария облысы)

Атауы:
Syr-Darya Oblast. City of Mankent

Жылы: 1870-жылдар
Авторы: Александр Кун экспедициясы
Орны: Манкент (қазіргі Түркістан облысы)
Дереккөзі: World Digital Library

📜 Тарихи паспорт

Бұл сурет — әйгілі «Түркістан альбомы» жинағынан алынған.

Фотода XIX ғасырдағы:

• балшықтан салынған үйлер,

• көшелер құрылымы,

• отырықшы-қала мәдениеті

айқын көрінеді.

Манкент — Сыр бойындағы көне қалалардың бірі болған.

📸 3-сурет

Киіз үйдің ішкі көрінісі

Атауы:
Interior of a Kyrgyz Tent

Жылы: 1870-жылдар
Авторы: Түркістан әскери округінің фотографтары
Орны: Сырдария облысы
Дереккөзі: World Digital Library

📜 Тарихи паспорт

Бұл фото көшпелі үй ішінің құрылымын дәл көрсетеді:

• сандықтар,

• көрпе-төсек,

• ағаш кереге,

• оюлы бұйымдар.

Ресей архивтерінде «киргизская юрта» деп аталғанымен, ол кезеңде бұл атау қазақтарға да қолданылған.

Сурет — қазақтың дәстүрлі интерьерінің ең нақты фотобейнесі.

📸 4-сурет

Көшіп-қону көрінісі

Атауы:
Kyrgyz Migration

Жылы: 1870-жылдар
Авторы: Түркістан әскери фотографтары
Орны: Сырдария аймағы
Дереккөзі: World Digital Library

📜 Тарихи паспорт

Суретте:

• түйеге артылған үй мүлкі,

• уық-кереге,

• көшке дайындалған ауыл

нақты бейнеленген.

Бұл — көшпелі қазақ қоғамының негізгі тіршілігі — маусымдық қоныс ауыстыруды көрсететін аса құнды кадр.

📸 5-сурет

Қазақ киіз үйі және отбасы

Атауы:
Kyrgyz Yurt

Жылы: XIX ғасырдың соңы
Авторы: этнографиялық экспедиция мүшелері
Орны: Қазақ даласы
Дереккөзі: World Digital Library

📜 Тарихи паспорт

Суретте:

• киіз үй,

• жылқы,

• түйе,

• отбасы мүшелері

табиғи күйінде көрсетілген.

Бұл фотолар патша үкіметінің жер, мал және халық санағы кезінде түсірілген.

🎨 6-сурет

Тарас Шевченко

«Новопетровск бекінісі маңындағы бақ»

Жылы: 1854
Автор: Тарас Григорьевич Шевченко
Техника: акварель
Орны: Новопетровск бекінісі
(қазіргі Форт-Шевченко, Маңғыстау облысы)

📜 Тарихи паспорт

Украин халқының ұлы ақыны Тарас Шевченко 1847–1857 жылдары Қазақстан аумағында айдауда болған.

Осы кезеңде ол:

• Маңғыстау табиғатын,

• бекіністерді,

• қазақ ауылдарын

жасырын түрде қағазға түсірген.

Бұл суреттер — Қазақстан тарихындағы ең ерте көркем-деректі еңбектердің бірі.

Қорытынды

Бұл фотолар:

• XIX ғасырдағы қазақ қоғамының жаршысы;

• көшпелі өркениеттің соңғы дәуірін бейнелейтін құжаттық мұра;

• бүгінгі ұрпаққа жеткен ұлт жадының фотошежіресі.