Бала – адам өмірінің жалғасы, әр шаңырақтың шаттығы мен базарлы қуанышы. Халқымыз «Балалы үй – базар, баласыз үй – мазар» деп тегін айтпаған. Үйдегі сәбидің сыңғырлаған күлкісі мен былдырлаған тілі кез келген жүректі жібітіп, өмірге деген үкілі үміт пен құлшынысты оятады.
Жаздың алғашқы күнімен қатар келетін 1 Маусым – Халықаралық балаларды қорғау күнінің орны ерекше. Жаз – жылулық пен жарықтың, гүлденудің мезгілі болса, бала – бүкіл адамзаттың нұрлы болашағы. Бұл күн тек аспанға ұшырылған түрлі-түсті шарлар мен тәтті балмұздақтардың, ойын-сауықтың мерекесі ғана емес. Бұл – ересектер қауымына үлкен жауапкершілікті еске салатын, қоғам назарын кішкентай азаматтардың құқығын қорғауға, оларға қамқорлық жасауға аударатын өте маңызды сәт.
Сәбидің алаңсыз балалығын сақтап қалу, оларға қауіпсіз әрі бақытты әлем сыйлау – әрбір үлкеннің қасиетті парызы. Олай болса, осы бір ерекше әрі мағыналы мерекенің тереңіне бойлап, оның шығу тарихы мен түпкі мәніне үңіліп көрейік…
Мерекенің шығу тарихы
Балаларды қорғау күні әлемдегі ең ескі халықаралық мерекелердің бірі саналады. Оның негізі сонау XX ғасырдың басында қаланған.
| Жыл | Тарихи оқиға |
| 1925 | Женевада өткен Дүниежүзілік конференцияда балалардың әл-ауқаты мәселесі алғаш рет жаһандық деңгейде көтерілді. |
| 1949 | Парижде өткен Халықаралық демократиялық әйелдер федерациясының конгресінде мерекені бекіту туралы нақты шешім қабылданды. Бұған Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жетім қалған, ашыққан балалардың ауыр тағдыры себеп болды. |
| 1950 | 1 маусым алғаш рет әлемнің 51 мемлекетінде ресми түрде атап өтілді. |
| 1959 | БҰҰ балалардың бақытты өмір сүруін қамтамасыз ететін «Бала құқықтары декларациясын» қабылдады. |
| 1989 | БҰҰ халықаралық заң күшіне ие «Бала құқықтары туралы конвенцияны» бекітті. |
Неліктен «Қорғау» күні деп аталады?
Көпшілік бұл күнді жай ғана балаларға балмұздақ алып беріп, паркке апаратын күн деп қабылдайды. Алайда, мерекенің түпкі мәні тереңде жатыр. Ол ересектерді, қоғамды және үкіметті мынадай қауіптерден балаларды қорғауға шақырады:
-
Қатыгездік пен зорлық-зомбылық: Физикалық және психологиялық қысымнан қорғау.
-
Сауатсыздық: Әрбір баланың сапалы білім алу құқығын қамтамасыз ету.
-
Ауру мен аштық: Медициналық көмек пен дұрыс тамақтануға қолжетімділікті жасау.
-
Бала еңбегін қанау: Балаларды ауыр жұмысқа жегуге және олардың балалық шағын ұрлауға қарсы тұру.
-
Соғыс зардаптары: Бейбітшілікті сақтап, балаларды қарулы қақтығыстардан арашалау.
Маңызды факт: Бұл мерекенің өзіндік ресми туы бар. Жасыл түсті фонда (өсу мен үйлесімділік белгісі) Жер шары бейнеленген. Ал оның айналасында қызыл, сары, көк, ақ және қара түсті балалар бейнесі қол ұстасып тұр. Бұл – ұлтына, нәсіліне және дініне қарамастан әлемдегі барлық балалардың тең екендігінің және олардың ынтымақтастығының символы.
Қазақстандағы маңызы
Қазақстанда бұл күн ерекше ықыласпен аталып өтеді. Мемлекет үшін жас ұрпақтың денсаулығы мен білімі – басты назардағы мәселе.
Бұл күні еліміздің барлық қалалары мен ауылдарында:
-
Балаларға арналған тегін концерттер мен театр қойылымдары өтеді.
-
Жетім балалар мен тұрмысы төмен отбасылардан шыққан балаларға арналған қайырымдылық акциялары ұйымдастырылады.
-
Спорттық жарыстар мен шығармашылық байқаулар өткізіліп, балалардың таланты шыңдалады.
Қорытындылай келе:
Әрбір бала – біздің болашағымыз. Олардың көзіндегі қуаныш оты сөнбесін, әрбір сәби мейірім мен махаббатқа бөленіп өссін. Жас ұрпақтың жарқын келешегі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету – біздің, яғни ересектердің басты қарызымыз бен парызымыз! Мереке құтты болсын!
