«13 жыл ішінде 350 миллион теңге ұтылдым»: Лудомания шырмауынан шыққан Сұлтанның хикаясы

Өскемендік 33 жастағы Сұлтан Төлеуханов өмірінің 13 жылын құмар ойындарға арнаған. Осы уақыт ішінде ол қарызға батып, түрмеге түсіп, тіпті өз-өзіне қол жұмсауға дейін барған. Қазіргі таңда ол бұл дерттен айығып, TikTok желісі арқылы өзгелерге көмектесіп жүр. Tiek арнасына берген сұхбатында ол лудоманияның қорқынышты салдарлары туралы ашық айтып берді.

500 теңгеден басталған құрдым

Сұлтанның құмар ойынға келуі студенттік шақтан басталған.

• Басында ол букмекерлік кеңседе отыратын достарына ақшаларын босқа құртып жатқанын айтып, ұрысатын.

• Бірақ бір күні қалтасындағы 500 теңгесін иттердің жарысына тігіп, 1500 теңге ұтып алады.

• Оған айран мен шаурма сатып алған студентке бұл оңай ақша табу жолы болып көрінеді.

• Алматыға арман қуып келген жас жігіт осылайша көлік алуға, тез байып кетуге болады деп ойлаған.

Кейін бәс көлемі 5 мың, 15 мыңға өсіп, фотоаппараты мен телефоны ломбардқа кеткен. Бірде 100 мың теңге қарыз алып, үстінен 70 мың теңге ұтқан кезде оның миында «осылай еркін өмір сүруге болады» деген жалған сенім пайда болады.

13 жылдың ішінде ол шамамен 350 миллион теңге ұтылған. Қарапайым отбасынан шыққан жігіт бұл қаражатты алдау, ұрлық жасау және адамдарға жалған уәде беріп қарыз алу арқылы тапқан. Оның бар ойы таңертең ояна салып, ойынға қайдан ақша табуға ғана бағытталған.

Қарыз, қылмыс, түрме

Қарызға белшесінен батқан Сұлтан 2014 жылдың соңында жұмыс істейтін жарнама компаниясының сейфінен 1 миллион 200 мың теңге ұрлайды. Оның ойынша, түрмеге түсу арқылы ол қарыздарынан құтылып, ойынды тоқтатамын деп үміттенген. Алайда, темір тордың арғы жағында да оның ойын тек ұтылған ақшасының есесін қайтару (реванш алу) билеп тұрды.

2022 жылы СММ және таргет қызметтері үшін клиенттерден ақша алып, оны ойынға тігіп жібергені үшін үстінен 31 арыз түседі. Сұлтан тағы да қамауға алынып, тергеуде болады. Туыстары мен жақындары қарыздарын жапқаннан кейін ғана іс жабылғанымен, ол өз жалақысын ойынға тігуді тоқтатпады.

Өскемен көпіріндегі жалғыздық

Сұлтанның есін жиюына 2024 жылдың қыркүйегіндегі бір оқиға себеп болады. Түнгі сағат бір жарым шамасында Өскемендегі Ертіс бойындағы көпірде келе жатып, ол біреумен сөйлескісі келеді. Қалтасында ақшасы болғанымен, телефон кітапшасын ақтарып, жан-жағына қарағанда, оның ешбір досы, сөйлесетін адамы қалмағанын ұғады.

«Бәріне қарыз екенмін. Сол кезде бірінші рет жан-жағыма қарасам, мен жалғыз екенмін. Осы жалғыздық сезімі мені оятты», — дейді ол.

Ол интернеттен лудоманияны емдейтін орталықтарды іздеп, Өскемендегі «Чистый путь» орталығын табады. Келесі күні таңертең анасына: «Маған көмек беріңізші… Маған қарызды жабу емес, тоқтауға көмектесетін орталық керек», — деп шындығын айтады. Қазір ол оңалтудан өтіп, бір жыл бір айдан бері құмар ойыннан, алкогольден және темекіден таза өмір сүріп жатыр.

Өкініш пен жаңа миссия

13 жылдық тәуелділіктің Сұлтанға қалдырған ең ауыр жарасы – жақындарымен қоштаса алмауы.

• 2021 жылы қарыздан қашып Алматыда жүргенде әкесі қайтыс болады. Ол сотталудан немесе қарыз бергендерден таяқ жеуден қорқып, әкесінің жаназасына бара алмаған.

• 2022 жылы түрмеде отырғанда оған үнемі сенген ең жақын досынан айырылып, онымен де қоштаса алмай қатты жылаған.

Қазір Сұлтанның 14 жасар бауыры бар. 9 жыл бойы бауырының қалай өскенін көрмеген ол енді інісін оңалту орталығына апарып, 16-17 жастағы лудоман балалармен сөйлестіріп, құмар ойынның зардабын өз көзімен көрсеткен.

Бүгінде Сұлтанға күніне 5-тен 20-ға дейін адам хабарласып көмек сұрайды. Бірде ол Алматыда 16-қабаттың балконынан секірмек болған 16 жасар баланы TikTok арқылы сөйлесіп, райынан қайтарған. Ол өз тәжірибесі арқылы өзгелерге демеу болудан жаңа дофамин, жаңа өмірлік мән тапты. Оның сөзінше, қоғам назары есірткіге ауған шақта, құмар ойын проблемасы азаймаған, керісінше, букмекерлік кеңселердің маркетингі күшейіп, дерт ушығып барады.

Толық нұсқасы Tiek YouTube арнасында.