Ресейдің Орешнигі расымен жойқын қару ма?
Кремль насихатшылары бұл қаруды «жер астындағы бірнеше қабатты бункерлерді тас-талқан ететін, ядролық соққымен тең түсетін супер-қару» деп сипаттайды.
24 мамыр күні Ресей Украинаға «атақты» «Орешник» зымыранынмен соққы жасады. Бұл бұл қарудың соғыс басталғалы бері үшінші рет қолданылуы (алғаш рет 2024 жылы қарашада Днепрге, кейін Львовқа, ал бұл жолы Киев облысындағы Белая Церковь қаласына бағытталды).
Путиннің бұл жолғы шабуылы жаппай сипатта болды (600-ге жуық дрон және 90-нан астам ракета арасында «Орешник» те ұшырылды).
Украина президенті В. Зеленский мен елдің әуе күштері соққының Киев облысындағы Белая Церковь қаласына түскенін растады.
Шынымен сондай қорқынышты қару ма?
Кремль насихатшылары бұл қаруды «жер астындағы бірнеше қабатты бункерлерді тас-талқан ететін, ядролық соққымен тең түсетін супер-қару» деп сипаттайды.
Алайда тәуелсіз сарапшылар мен оқиға орнын зерттеушілер (Орешник түскен үш шұңқыр) мүлдем басқаша көріністі алға тартып отыр.
Шабуылдан кейін топырақта қалған кратерлердің (шұңқырлардың) диаметрі небәрі 3 метрдей, ал тереңдігі 2 метрге жуық болып шықты.
Ракета блоктары әскери нысандар маңайындағы гараждар мен қоймалар маңына құлаған.
Әскери мамандардың (соның ішінде Украинаның Defense Express сараптама орталығы мен батыстық CSIS институттары) бұл көріністер Орешник зымыранына қатысты дақпырттардың шын мәнінде миф екенін айтып отыр.
Сомен нақты сипаты қандай?
| Параметр | Ресми/Насихаттық мәлімдеме | Сарапшылардың нақты бағасы |
| Жылдамдығы | Мах 10 (дыбыс жылдамдығынан 10 есе жылдам). | Ракета расымен де өте жылдам (баллистикалық), атмосфераның жоғарғы қабатымен ұшатындықтан, қазіргі Украинада бар әуе қорғанысы жүйелерімен (мысалы, Patriot) оны ұстап түсіру өте қиын. |
| Қирату қуаты | Ядролық жарылыспен тең, вольфрам өзекшелері арқылы жер астын тесіп өтеді. | Бұл жолғы соққы «кинетикалық» (жарылғыш затсыз, тек салмақ пен жылдамдық күшімен соғу) сипатта болған. Оның соққы энергиясы шамамен 220–400 мегаджоуль, бұл 52–95 кг тротилдің жарылысына ғана тең. |
| Тиімділігі | Бір соққымен бүкіл әскери базаны жояды. | «Орешник»-тің бір ракетасындағы 36 блоктың келтіретін зияны шамамен қуаты күшейтілген 36 дана «Шахед» дронымен бірдей. Бірақ айырмашылығы — Шахед жан-жаққа жарылғыш бағыттайды, ал бұл қару тек тік соққы береді. |
Халықаралық сарапшылар не дейді?
Бұл жаңа технология емес
Ядролық қару мен зымыран саласының батыстық мамандары (мысалы, доктор Джеффри Льюис) «Орешник» жүйесінде ешқандай революциялық жаңалық жоқ екенін айтады. Бұл — бұрыннан келе жатқан кеңестік құрлықаралық баллистикалық ракеталардың (мысалы, РС-26 «Рубеж») технологияларын жаңаша құрастырып, орта қашықтыққа бейімдеген эксперименталды нұсқасы.
Өндіріс көлемі өте шектеулі
Сарапшылардың есептеуінше, Ресей 2026 жылдың соңына дейін бұл ракетадан тек 5 дана ғана шығара алады (шамамен 2-2,5 айда біреу). Оны жасауға кететін уақыт пен қаражат тым орасан, сондықтан оны майданда жаппай қолданылатын қару деп айтуға келмейді.
Психологиялық қысым құралы
Әскери сарапшы Матью Булег (Chatham House) бұл қарудың басты рөлі әскери емес, саяси және психологиялық екенін алға тартады. Мәскеу бұл қару арқылы Батыс елдерін (АҚШ пен Еуропаны) сескендіріп, Украинаға алыс қашықтыққа ұшатын зымырандарды бергізбеу немесе келіссөзге көндіру үшін «ядролық қоқан-лоқының» баламасы ретінде пайдаланып отыр.
«Орешник» — жылдамдығы мен ұстатпайтын сипаты жағынан әскери тұрғыда қауіпті баллистикалық зымыран. Алайда, Кремль сипаттағандай «жойқын» қару емес. Әрі майданға түбегейлі өзгеріс әкелетін қуатты технология емес.
