Индира Ганди және 19 саны: тағдырды өзгерткен күндер

Ресми ант беру рәсімі бірнеше күннен кейін — 24 қаңтарда өткенмен, Индира Гандидің билікке жолы нақ 19 қаңтарда ашылды.

Бұл күн кейін әлем саясатындағы ең ықпалды әйел көшбасшылардың бірінің тағдырын айқындады.

Индира Ганди кім еді?

Индира Приядаршини Ганди
1917 жылы 19 қарашада дүниеге келген

Ол — Үндістанның тұңғыш премьер-министрі Джавахарлал Нерудің жалғыз қызы.

Балалық шағы саясаттың ортасында өтті:

• Махатма Гандидің қозғалысын көріп өсті;

• жас күнінен тәуелсіздік күресіне араласты;

• 12 жасында-ақ «Vanara Sena» атты жасырын жастар ұйымын құрған.

Индира Ганди ешқашан «саясаткердің қызы» ретінде ғана танылған жоқ — ол уақыт өте келе дербес әрі қатал көшбасшыға айналды.

1966 жыл: билікке келу

1966 жылғы қаңтарда Үндістан ауыр кезеңді бастан өткеріп жатқан еді:

• премьер-министр Лал Бахадур Шастри Ташкентте кенеттен қайтыс болды;

• ел экономикалық дағдарысқа тірелді;

• аштық қаупі күшейді;

• Қытаймен және Пәкістанмен қақтығыстар жалғасып жатқан.

Осындай күрделі сәтте Конгресс партиясы:

1966 жылғы 19 қаңтарда
Индира Гандиді ел тізгінін ұстайтын тұлға ретінде таңдады.

Көп саясаткерлер оны:

«тәжірибесіз, әлсіз, уақытша фигура»

деп санаған.

Алайда тарих бұл пікірдің қате екенін көрсетті.

Әлем тарихындағы рөлі

Индира Ганди — ХХ ғасырдағы ең ықпалды әйел саясаткерлердің бірі саналады.

Оның билігі кезінде Үндістан:

• аймақтық державадан

• жаһандық саяси ойыншы деңгейіне көтерілді.

 Негізгі тарихи рөлі:

• Азиядағы әйел басшы феноменін қалыптастырды;

• «Үшінші әлем елдерінің» дербес саясат ұстануына ықпал етті;

• КСРО–АҚШ текетіресінде Үндістанның бейтарап бағытын сақтады;

• дамушы елдер үшін тәуелсіз экономикалық модель ұсынды.

Маңызды саяси қадамдары

 1. Банктерді мемлекет меншігіне алу (1969)

Бұл шешім:

• бай мен кедей арасындағы алшақтықты азайтты;

• Үндістан экономикасын орталықтандырды;

• халық арасында беделін арттырды.

 2. «Жасыл революция»

Индира Ганди ауыл шаруашылығына түбегейлі реформа жүргізіп:

• аштықты тоқтатты;

• Үндістанды азық-түлік импорттаушы елден

• өзін-өзі қамтамасыз ететін мемлекетке айналдырды.

 3. 1971 жылғы соғыс

Пәкістанмен соғыс нәтижесінде:

• Бангладеш тәуелсіз мемлекет ретінде құрылды;

• Үндістан Оңтүстік Азиядағы басты әскери-саяси күшке айналды.

Бұл жеңіс Индира Гандиді әлемдік деңгейдегі көшбасшы етті.

Даулы шешім: Төтенше жағдай (1975–1977)

1975 жылы ол елде төтенше жағдай жариялады:

• оппозиция тұтқындалды;

• баспасөз шектелді;

• азаматтық құқықтар тоқтатылды.

Бұл кезең:

• біреулер үшін — тәртіп орнаған уақыт,

• енді біреулер үшін — демократияға соққы болды.

Дегенмен, Индира Ганди кейін сайлауда жеңіліп, билікті бейбіт жолмен тапсырды — бұл оның саясаттағы жауапкершілігін де көрсетті.

Қанды қаза

1984 жылғы 31 қазан

Индира Ганди өз резиденциясында:

• жеке күзетшілері тарапынан қастандықпен өлтірілді.

Ол билік пен халық арасындағы күрделі тепе-теңдіктің символына айналды.

19 санының Индира Ганди өміріндегі ерекшелігі

Тарихи сәйкестік пе, әлде тағдыр ма — Индира Гандидің өмірінде 19 саны бірнеше мәрте қайталанады:

• • 19 шілдеде — халықаралық саясат сахнасына шықты;

  • 19 қаңтарда — ел тізгінін ұстауға бір қадам қалдырды;

  • ал бірнеше күннен кейін — Үндістан тарихындағы ең ықпалды әйел көшбасшыға айналды.

  Сондықтан 19 саны оның өмірінде жай сәйкестік емес, саяси тағдырмен астасқан символдық дата ретінде қалды.

Қорытынды

Индира Ганди — тек Үндістан тарихындағы тұлға емес.

Ол:

• әйел саясаткердің мүмкіндігін дәлелдеді;

• дамушы елдің де әлемдік саясатта салмағы болатынын көрсетті;

• билік, батылдық пен жауапкершіліктің күрделі бейнесіне айналды.